Recensie: Eline Vere – Louis Couperus.

Posted on 1 november 2015

0



Voor GrootSneek schrijf ik recensies over voorstellingen die te zien zijn in het prachtige Theater Sneek.

Eline Vere – Theater Sneek – 31 oktober 2015

Tja… Louis Couperus. Op de middelbare school verplichte kost, waarderen deed je het toen nog niet. Nu wel. Ik heb de schrijver ‘herontdekt’ en zo kan het gebeuren dat er tegenwoordig een halve meter Couperus-boeken onze huiskamer siert.

Eline Vere (1889) is de debuutroman van Couperus. Bewerkt voor toneel én geregisseerd door Ger Thijs. Na ‘De stille kracht’, ‘De boeken der kleine zielen’ en ‘Van oude mensen de dingen die voorbij gaan’ de vierde Couperus-bewerking die hij voor het toneel maakte.

Eline Vere: het verhaal van een richting verwoesting afglijdend leven. Een jonge vrouw vol tegenstellingen: fantaserend over een groots leven maar ook worstelend met zichzelf. Meestal Haags verveeld en verwend maar ook vaak opstandig. Soms overdreven vrolijk maar hoofdzakelijk intrinsiek gedeprimeerd. Impulsief, dweepziek en twijfelend, maar aan de andere kant intelligent, slim en sociaal geslepen.

Eline Vere speelt zich af in het gegoede Haagse milieu. Eline (een prachtige rol van Hanne Arendzen) is eenzaam en ongelukkig maar houdt de schijn op. Ondanks de vele soirees, diners en andere chique feestjes zakt ze weg in depressies en neerslachtigheid. Ze probeert echter ook alles uit het leven te halen. Eline Vere: onomkeerbaar op weg naar het noodlot.

Couperus zei over haar, in zijn kenmerkende bloemrijke bewoordingen: ‘Het was of er eene zee in haar lichaam bruiste, eene donkere zee, die over hare gedachte heengolfde en waarin ze verdronk. En steeds poogde zij die zee van zich af te schuiven, maar de druk was te zwaar en zij viel, geheel verloomd, geheel verdoofd door een stormachtig gesuis in hare ooren, in hare hersenen, neêr.’

Inwonend bij haar zus Betsy (Oda Spelbos) en zwager Henk van Raat (Nico de Vries in topvorm) straalt Eline verveling, weemoed en ontevredenheid uit. De onderhuidse antipathie tussen Betsy en Eline is voelbaar. Na een twist met Betsy gaat Eline bij vriendin Jeanne (Nina Goedegebure) wonen. Haar leerden we kennen omdat ze met vriendin Cateau (Julia Herfst) de genodigden van de deftige ontvangsten becommentarieert. Een slimme vondst van de regie om vaart in de voorstelling te houden.

Eline is verloofd met Otto baron van Erlevoort (Abel Nienhuis) maar verbreekt de verloving vlak voor het huwelijk. Bon vivant neef Vincent (een uitbundige rol van Vincent Croiset) maakt de gevoelens in Eline los die haar tot dit besluit brengt. Ze gaat vervolgens met tante Elize (Nettie Blanken) op reis door Europa. Eline krijgt door het reizen een bredere kijk op de wereld maar vervreemdt er ook van. Dat is in het stuk vooral te zien aan Elines gedrag tijdens de losbandige feesten in het huis van tante Elize in Brussel. Ze worstelt, ze lijdt.

Eline leert in Brussel de Amerikaan Lawrence St. Claire (Marc Klein Essink) kennen en wordt verliefd. Hij vraagt haar ten huwelijk maar Eline wil bedenktijd. Door een ruzie met tante Elize moet Eline echter terugkeren naar het deprimerende Den Haag. Die terugkeer valt haar zwaar. Ze belandt in een neerwaartse spiraal van depressies, eenzaamheid en melancholie.

Verzuchtend dat Otto toch de ware is beëindigt ze haar leven. Haar laatste beklemmende, dramatische, slotmonoloog met sterfscène vormt het hoogtepunt van de voorstelling.

Het decor is even simpel als doeltreffend: verrijdbare kamerschermen met afbeeldingen van klassieke ornamenten aangevuld met vier klassieke stoelen. De schermen zijn aan de achterzijde grijsgrauw. De beklemmende sfeer wordt versterkt doordat steeds meer schermen worden omgedraaid. Prachtig toegepast licht, effecten en goedgekozen muziek completeren de enscenering.

We zagen een indrukwekkende voorstelling. Couperus is geniaal in het beschrijven van de ontwikkeling van gedachten, gevoelens en interpretaties in het brein van zijn personages. Het lijkt mij lastig om dat op toneel te presenteren: een podium vraagt een meer extraverte presentatie. Ger Thijs is er toch in geslaagd om de essentie van Couperus’ meesterwerk te ‘pakken’, niet in de laatste plaats vanwege de fantastische cast.

” ‘Och laat me!’, riep ze ongeduldig uit, als wilde zij niet anders dan eenzaam en ongelukkig zijn.”

-*-

-*-

Posted in: Recensies