Mulisch heeft het laatste woord

Posted on 8 mei 2015

0



Theater Sneek – 23 oktober 2014 – De ontdekking van de hemel’ Regie: Ignace Cornelissen.

Wat betekent het om iets te begrijpen? Wat is vooruitgang? Is er een hemel denkbaar? Kun je liegen tegen je beste vriend? Wordt ons leven bestuurd of sturen wij het zelf? Existentiële vragen die gesteld worden in (volgens velen) het beste Nederlandstalige boek aller tijden: ‘De ontdekking van de hemel’ van Harry Mulisch (1927-2010).

Mulisch’ meesterwerk (uit 1992), waarin hij eigenlijk alles ‘herbruikte’ wat hem als schrijver bezig had gehouden, gaat over vriendschap, liefde, godsdienst, oorlog, geschiedenis, symboliek, filosofie, trouw, menselijke zwakheden, kunst, schepping en ondergang.

Het verhaal laat zich niet kort vertellen. Het is in feite een verslag van een opdracht die een engel heeft uitgevoerd. De missie is om een uiterst belangrijk voorwerp, ‘het testimonium’, terug te brengen naar de hemel. Om dit te bereiken heeft de engel enkele levens op aarde met elkaar in verbinding gebracht.

Zoals die van Onno Quist (een fantastische rol van Waldemar Torenstra) en Max Delius (indrukwekkend vertolkt door Sieger Sloot). Ze raken in de ban van de mooie celliste Ada Brons (Marijn Claes: subtiel, functioneel en teer). Afwisselend krijgen Max en Onno een relatie met Ada, die vervolgens zwanger blijkt te zijn. Een zoon (Quinten) wordt geboren. Wie is de vader? Welke allesomvattende missie staat dit kind te wachten? Is hij voorbestemd om het testimonium terug te brengen?

Mulisch (ongelooflijk treffend gespeeld door Genio de Groot) is de verteller, commentator. Hij stuurt het verhaal, relativeert, signaleert en trekt de voorstelling, vooral na de pauze, naar zich toe. Mulisch-waardig: soms arrogant, zelfingenomen, dan weer schouderophalend ‘ik weet nergens van’, maar meestal vol zelfspot en bepalend voor de situatie.

Door de spitsvondige opbouw van het stuk wordt het leitmotiv én het gecompliceerd opgebouwde verhaal op indrukwekkende wijze neergezet. Het publiek wordt meegesleept in een rollercoaster van emoties: van oprechte ontroering tot lachen om soms absurdistische humor en van herkenning van typisch menselijke eigenschappen tot weke vertedering.

Misschien zou zélfs Mulisch zich positief hebben uitgelaten over dit stuk, al wist je dat bij hem nooit. Mulisch blijft Mulisch, dat is het knappe van deze toneelinterpretatie. En, zoals het bij geniën hoort, heeft hij het laatste woord. Ons past dan slechts zwijgen…

Posted in: Recensies