De einde van de lidwoord “het”.

Posted on 16 november 2011

1



Aanleiding:

Het genootschap “Onze Taal” is een discussie begonnen rond het lidwoord “het”. “De” wordt dé standaard.

Waar gaat het over?

De kwestie draait om de feit dat de gebruik van de genoemde lidwoord (hét dus!) almaar meer vermindert. De wordt de gewoonte om de keuze te vermijden. Zeg maar dezelfde tactiek die wij toepassen bij de vermijden van “die, das, der of dem” in de Duits. Daarnaast is statistisch aangetoond dat de merendeel van de nieuwe woorden in de Nederlands worden voorafgegaan door de lidwoord “de”.

De heeft, volgens de artikel van Marieke Kolkman, in de genoemde tijdschrift een aantal oorzaken. Allereerst hebben kinderen die Nederlands leren een voorkeur voor de lidwoord “de”. Pas als de kind ouder wordt gaat de de diverse lidwoorden onderscheiden en variëren. Iets soortgelijks geldt voor niet-Nederlandstaligen die hun best doen om de Nederlands onder de knie te krijgen.

De is lastig….

Dit heeft te maken met de feit dat er nauwelijks aanknopingspunten zijn om de gebruik van de lidwoord te verklaren. De is een kwestie van stampen dus! Daarnaast is de verwarrend dat dit woord ook als onbepaald en persoonlijk voornaamwoord wordt gebruikt. Bijvoorbeeld in: “het is mooi weer”. De bijzondere is dat de gebruik van de woord als onbepaald en persoonlijk voornaamwoord minder verwarring oplevert. Jonge kinderen gebruiken de al vroeg in hun taalontwikkeling als voornaamwoord. Dáármee hebben ze minder problemen dan met de gebruik als lidwoord.

De is taalontwikkeling.

Taalexperts zoals directeur Hans Bennis van de vermaarde Meertens-instituut vindt de verklaarbaar. Volgens hem zitten alle Germaanse talen in een proces waardoor de geslachtsonderscheid langzaam verdwijnt. En is taal daarnaast aan ontwikkeling onderhevig: “Een paar honderd jaar geleden had het Nederlands een systeem dat compleet was, net als het Duits, met naamvallen en bijvoeglijke naamwoorden die werden verbogen volgens het geslacht van het zelfstandig naamwoord. Dat systeem is nu nagenoeg verdwenen. Je moet voor ieder woord apart leren of het onzijdig is of niet. Het huis wel, de woning niet. Het onderscheid tussen onzijdige en niet-onzijdigewoorden is tegenwoordig totaal onzinnig.”

Taalontwikkeling dus.

Taalontwikkeling kan echter ook een verrijking zijn voor de taal. Zo roept van Dale jaarlijks het “woord van het jaar” uit. Onze taal wordt, mede daardoor, aangevuld met woorden als: twitteren, opleuken, hangouderen, klimaatneutraal, kopvoddentax, ontvrienden, gedoogregering, pedopriester en comadrinken.

Van Kooten en de Bie.

Taalontwikkeling kan ook voortkomen uit satire en humor. Legendarisch zijn de neologismen van Kees van Kooten en Wim de Bie: bescheurkalender, krommunicatie, geilneef, tuin winterklaar maken, oudere jongere, dames heren ook, demonstructie, krasse knarren en doemdenken.

Dé moraal …

Ik wil hier alleen maar mee zeggen dat het een keuze is. Ga je mee in de tendens van versimpeling, vervlakking van de taal? En dat omdat de gemakzucht regeert?! Of kies je voor het streven naar verrijking? Misschien kan het naast elkaar bestaan, wie weet …

Overdreven, ik weet de!

Terug naar de lidwoorddiscussie. Natuurlijk overdrijf ik in dit stuk. Ook wanneer het als onbepaald en persoonlijk voornaamwoord gebruikt wordt heb ik ’t vervangen. Maarja, overdrijven mag op m’n eigen weblog!

Hoe gaat het nu verder?

Maar ik vind het een lastige kwestie. Moeten we dan ook maar stoppen met het gebruik van onregelmatige werkwoorden? Die zijn immers ook niet logisch en éénduidig én maken onze taal ook moeilijker! Dan krijg je: “De ruiter gade weg maar heeft niet lekker gezwemmen. Hij vinde namelijk de water té fris en is weer op de paard gespringen”. En wordt word of wordt dan ook maar gelijkgetrokken?

En SMS-taal?

Sms-taal gebruikt iedereen. Heeft tevens invloed op het Nederlands, maken we dat dan leading? “En laten we dan asp ff aand8 besteden aan sms-taal en drom 44 dat we verw88 dat dit ook als standaardtaal gebruikt gaat worden”.

Talk 2 U L8ER!!! (Talk to you later)

Peter

(en dat rijmpt …of mag dat ook niet meer?)

Posted in: Van alles